Od 1 stycznia 2023 r. wprowadzone zostały zmiany w ustawie o informowaniu o cenach towarów i usług, wynikające z implementacji dyrektywy Omnibus. Wokół dyrektywy panowało trochę niedopowiedzeń, co wykorzystywali nieuczciwi sprzedawcy, próbujący obejść wytyczne. UOKiK opublikowało dokument, który szczegółowo wyjaśnia w jaki sposób sprzedawcy mają informować o obniżkach cen, aby to było zgodne z prawem.

Dyrektywa Omnibus w Polsce – wyjaśnienia UOKiK

Nowe przepisy mają na celu zapobieganie manipulacjom związanym z fałszywymi obniżkami cen, zwłaszcza podczas kampanii promocyjnych. Kluczową zmianą wynikającą z dyrektywy jest fakt, że sprzedawcy mają obowiązek poinformować o najniższej cenie z 30 dni przed wprowadzeniem promocji, co stanowi istotny punkt odniesienia dla konsumentów.

Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca chce wprowadzić promocję, nie może sztucznie zawyżać ceny tuż przed jej rozpoczęciem, aby później zaprezentować atrakcyjność oferty poprzez jej „obniżkę”.

Z kolei dokument z wyjaśnieniami wytycznych stanowi odpowiedź na skargi i pytania przedsiębiorców, dotyczące nieuczciwych praktyk niektórych sprzedawców, którzy próbowali różnymi sposobami obejść dyrektywę. Jak mówi Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK:

Z naszych dotychczasowych obserwacji i kontroli, a także pytań od przedsiębiorców wynika, że rynek ma trudności z tym przepisem. Nie wszyscy, którzy powinni, prawidłowo obliczają i podają najniższą cenę z 30 dni przed ogłoszeniem obniżki, a jeśli nawet to robią – to w sposób nieczytelny i wprowadzający konsumentów w błąd. Dlatego uznaliśmy, że konieczne jest wydanie wyjaśnień, w których pokazujemy na przykładach dobre i złe praktyki w tym zakresie.

Cały dokument ze szczegółowym omówieniem wszelkich niuansów nowej ustawy znajduje się na stronie UOKiK, zachęcamy do jego lektury. Poniżej zaś prezentujemy najważniejsze kwestie, próbując odpowiedź na pytanie, jak prezentować promocje zgodnie z dyrektywą Omnibus i wytycznymi UOKiK?

Jak informować o obniżce cen? Najważniejsze informacje

Miejsce sprzedaży

Jak wynika z dokumentu, przez „miejsce sprzedaży” powinniśmy rozumieć nie tylko fizyczne miejsca, ale również wszelkie miejsca w Internecie, takie jak e-sklepy, marketplace’y czy porównywarki cenowe. Tak więc, niezależnie od tego, gdzie znajduje się oferta, należy w niej umieścić informację o najniższej cenie z 30 dni przed obniżką.

Jeśli zaś chodzi o pośredników internetowych (np. porównywarki cenowe i platformy handlowe), to mają one obowiązek informować klientów o najniższej cenie jeśli udostępniają sprzedawcom narzędzia do wprowadzania obniżek. Nie ma wówczas znaczenia, czy taki pośrednik jest stroną zawieranej umowy sprzedaży, czy też nie. Z kolei jeśli pośrednicy nie udostępniają żadnych narzędzi do prezentowania obniżek, to obowiązek informowania klientów o najniższej cenie spoczywa na sprzedawcy.

Sprzedaż tych samych produktów przez różnych sprzedawców

Dowiedzieliśmy się również, co w przypadku, gdy te same produkty oferują różni sprzedawcy na danej platformie. Ci pośrednicy, którzy zapewniają narzędzia do wprowadzania obniżek, mogą prezentować najniższą cenę z 30 dni przed obniżką na dwa sposoby:

• dla danego towaru oferowanego przez danego sprzedawcę (najniższą cenę u sprzedawcy)
• dla danego towaru oferowanego przez różnych sprzedawców (najniższa cena na platformie)

Kiedy i gdzie należy informować o najniższej cenie przed obniżką?

Za każdym razem gdy przedsiębiorca decyduje się na publiczne ogłoszenie obniżki cen określonego produktu lub usługi, ma on obowiązek jednoczesnego podania najniższej ceny. Informacja ta powinna być umieszczona w tym samym miejscu i czasie co informacja o obniżce. Kluczowe jest to, aby przedsiębiorca przekazywał pełne i jasne informacje o obniżce ceny.

Przykładowe niewłaściwe praktyki w spełnianiu tego obowiązku mogą obejmować sytuacje, w których najniższa cena z 30-dniowego okresu jest udostępniana tylko na półce sklepowej, podczas gdy na etykiecie produktu (np. swetra) widnieje przekreślona cena regularna.

Podobnie niewłaściwe jest podanie najniższej ceny z 30 dni przed obniżką wyłącznie na stronie produktu w sklepie internetowym, podczas gdy w reklamie internetowej lub na stronie wyszukiwania prezentowana jest promocja konkretnego produktu z obniżką (np. -20%).

Pamiętaj jednak, że obowiązek o udostępnieniu informacji o najniższej cenie występuje dopiero wtedy, gdy obniżka ceny jest komunikowana klientom. To oznacza, że jeśli dojdzie do obniżki cen, lecz sprzedawca w żaden sposób nie poinformuje o niej klientów, nie jest to traktowane jako promocja. Co za tym idzie, w takim przypadku informowanie o najniższej cenie nie jest konieczne.

Kiedy obniżka jest komunikowana klientom?

Komunikacja obniżek cen może przybierać różne formy. Może być wyrażana np. przy pomocy słów, takich jak  „wyprzedaż” czy „promocja”. Może to być również obniżka procentowa (np. -20%), przekreślona cena lub nawet wyróżniający się kolor etykiety. Dotyczy to zarówno samych ofert, jak też reklam radiowych, telewizyjnych, graficznych, jak i połączenia różnych wariantów.

Warto nadmienić, że obniżki na konkretne produkty lub usługi, które są uzależnione od wprowadzenia kodu rabatowego lub uczestnictwa w programie lojalnościowym, również podlegają regulacjom ustawowym. A oto szersza lista tego, jak UOKiK interpretuje komunikowanie obniżki klientom:

• posługiwanie się sformułowaniami informującymi o obniżce itp. „okazja (cenowa)”, „promocja”, „wyprzedaż”, „rabat”, „zaoszczędź”, „taniej/korzystniej o…”, „Black Friday”,

• prezentowanie znaku %, w szczególności z konkretną liczbą i znakiem „-”, itp. -20%,

• przekreślenie ceny,

• używanie szczególnej kolorystyki, zwłaszcza rzucającej się w oczy, itp. czerwonej, żółtej, pomarańczowej,

• zestawienie ceny wyższej z niższą,

• rabaty wynikające z kodu promocyjnego dotyczące konkretnych produktów lub ich grup,

• rabaty dla uczestników programów lojalnościowych (subskrybentów newslettera itp.) dotyczące konkretnych produktów lub ich grup.

Jak obliczać najniższą cenę?

Obniżka cen (np. „dzisiaj obuwie sportowe 20% taniej „) powinna być prezentowana w kontekście najniższej ceny z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Dopiero taka prezentacja pozwala na klarowne ukazanie rzeczywistych korzyści, które konsument może uzyskać z oferty.

UOKiK zaznacza, że możliwe jest również pokazanie obniżki w kontekście ceny regularnej, ale tylko jako dodatek i równolegle do informacji o najniższej cenie z 30 dni przed obniżką (np. przez podanie obu procentowych wartości obniżki). Prezentowanie obniżek wyliczonych tylko na podstawie ceny regularnej może być zaś sprzeczne z przepisami.

Co istotne w kontekście rynku e-commerce, przedsiębiorca powinien podać najniższą cenę sprzed obniżki zarówno w przypadku ceny dynamicznej (dynamic pricing), jak i indywidualnie dostosowanej.

Jak obniżać ceny zgodnie z wytycznymi UOKIK? Podsumowanie

Wszelkie informacje dotyczące obniżki i najniższej ceny z 30 dni przed obniżką muszą być prezentowane w sposób jasny, bezpośredni i nie podlegający różnym interpretacjom, umożliwiając konsumentom łatwe porównanie cen. Oto kilka istotnych punktów do zapamiętania:

• Komunikacja marketingowa powinna ograniczać się do przedstawienia maksymalnie dwóch lub trzech cen: obniżonej ceny sprzedaży, najniższej ceny z 30 dni przed obniżką, i ewentualnie ceny regularnej. Przedstawienie większej liczby cen może prowadzić do niejasności i wprowadzać konsumentów w błąd.
• Najniższa cena z 30 dni przed obniżką musi być wyraźnie oznaczona (opisana jako „najniższa cena z 30 dni przed obniżką” lub – jeśli nie pozwala na to ilość miejsca „najniższa cena”). Samo przekreślenie ceny zaś nie jest wystarczające.
• Najniższa cena z 30 dni przed obniżką powinna być prezentowana blisko obniżonej ceny sprzedaży – na przykład obok, pod nią lub nad nią.
• Można podkreślić cenę sprzedaży np. poprzez użycie większej czcionki, wytłuszczenia lub innego koloru. Jednak należy zadbać o to, by pomiędzy ceną obecną a najniższą nie było znaczącej dysproporcji. Kluczowe jest zachowanie czytelności całego komunikatu.
• Nie wolno ukrywać najniższej ceny sprzed obniżki – na przykład poprzez użycie niewidocznej czcionki, umieszczenie jej na końcu strony lub oznaczenie gwiazdką, której wyjaśnienia konsument musi sam szukać.
• Komunikacja obniżek musi być konsekwentna, na przykład w stosowanej kolejności oznaczeń.

Konsekwencje naruszenia przepisów ustawy

UOKiK zastrzega, że ewentualne próby ominięcia regulacji ustawy o informowaniu o cenach (np. poprzez stosowanie porównań cenowych lub ofert wiązanych, zawierających rzeczywiste obniżki cen) mogą być potraktowane jako działania niezgodne z prawem. Naruszenie tych przepisów może zaś skutkować nałożeniem przez Inspekcję Handlową kary do 20 tysięcy złotych na przedsiębiorcę.

Z kolei jeśli tego typu naruszenie wystąpi trzy razy w ciągu roku od pierwszego przewinienia, kara może wzrosnąć do 40 tysięcy złotych.

Dodatkowo, Prezes UOKiK ma prawo nałożyć sankcję do 10% rocznych przychodów firmy oraz do 2 mln zł na osobę zarządzającą, jeśli stwierdzi on naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.

Źródło: uokik.gov.pl